Hikaye 1

Boy mühürü kullanulu yazýþmalada.
Hayvanlaný belli etmek için demirden damga yapmýþla.
Obalamýz belli olsun diye kilimlemize dokumuþla.
Oðuz boylarýnlarýndan bir soydur, KIZIK boyu.
Goca Kýzýðýn soyuda çoðalu diðer boyla gibi.
Dar gelü anayurdu.
Yeni yaylakta gerekü, sürülenü otlatmak içün yürük boylana.
Maveraünnehir daha sora Horasan yurt olu onlara.

Dedem Korkut’un dediði gibi nele olmaz ki o sýralada.
Boylarýn kendi içinde de olu bazý hadisele..
Yavaþ yavaþ bölünmeye baþla boyla.
Kýzýk boyu da nasibini alu bunladan.
Boy boylaya soy soylaya
Yeni yurtla bulup yaylak edünüle.
Obalarýmýz, yazýþmalarýmýz, hayvanlarýmýz belli olsun diye,
Hayvanlarý içün demirden damga yapalla.
Obalarýmýz belli olsun diye kilimlene dokulla.
Goca Yörük Kýzýk’ýn soyu çoðalýp soylandýðýndan Horasan’dan baþladýðý söylenü boy boylamaya.Kimisi Anadolu’ya Kafkasladan gire.
Erzincan, Tokat arasý bir yerü yurt edünüle.
Kimisi ise, güneybatýya yol alup,
Antep, Maraþ, Mersin, Antalya ve iç Ege’ye yurt edünüle.
Erzincan, Tokat civarýnda yurt edününen Kýzýklýlarýn soyu çoðalu,
Doðudan gelen boylarýn baskýlarý arta.
Kaçýnýlmaz olu boy boylamalarý.
Kimisi Ankara-Çubuk, Çankýrý, Kastamonu civarlarýný yurt edünüle.
Kimisi Bilecik, Bursa yakýnlarunda bir yurt edinmiþle.
Bir boyda Haymana yakunlarunda Kümbet kýrýný yurt edünüp yaylaklamýþla. þte burayu yurt edünüle bizim atala.
Kimi rivayete göre kuraklýktan dolayý,
Kimi rivayete göre ise, hizmet karþuluðu...
Ýhtiyaç duyala yaðmurun ve suyun bol olduðu yaylaklamýþla.
Köroðlu daðlarýndan bir yaylayý bir de köyü yurt edünüp yaylaklamýþla.
Yüce Yaradana þükür ve hamd etmiþle.
Adak olarak da her yýl ilk yaz bir hacet bayramý yapalým demiþle.
Eþ-dost, misafir, kýz, kýzan, gelsün, yesün, içsen, eðlensün diye.
Kardaþlýk olsun, sevgi-saygý ve ahbablýk olsun demiþle...
* * *

Hikaye 2

Rivayet üzerine hikayemize devam edelim.
Goca Kýzýðýn gardaþý Avþar bey olduðu söylenü.
Ýki kardaþ ve uþaklarý bir yeri yurt edünüle.
Ulla verimli toprak olduðu üçün,
Hayvancýlýðýn yanýnda ekip-biçmeyü de iþ edünüle.
Arpa, buðday, yulaf ekip-biçüp,
Hem kendülerinin hem de hayvanlarunun ihtiyaçlarýný karþýlamuþla.
Yaban armudu ve ahlatlaný toplayýp,
Hoþaflýk yapallakan buna mukabil aþu yapmayý öðrenüp mevyeciliði gelüþtürmüþle..
Kimilene göre, Mezopotamya’nýn kuzeyine (Musul - Kerkük - Antep - Maraþ yörelerine) geldükleri ve ulladan Anadolu’ya yayulduklarý söylenü.
Avþarlannan Kýzýklýla arasýndaki ayrulukla bullada da baþladuðu gibi söylenü. Ayrýca kendi aralanda da ayrulukla zorunlu hale gelü. Hayvanculukla uðraþanla yeni yurtla aramaya baþlalla.
Hatta bazý ayruluk ezgülerinin çoðalýp dilden dile çoðalmasý buna baðlanu.
Hububatla uðraþan Kýzýklula bullada yerleþük düzene geçelleken, hayvanculukla uðraþanla Anadolu’nun içlene ve kuzeyine doðru yönelüp ullada yeni yurtlaru yalak edünmüþle.
Avþarla da, Toroslan doðusundan batýsýna gadar olan otlaklarý yurt edünüp yaylaklamuþla.
Bu ayrulukla hepsine acu gelü.
Avþarlar her yýl Kýzýklularu ziyaret ettükleri söylenü.
Ziyaretle kalabaluk kervanlanla yapulu.
Birbillene hedüyele ikram edelle.
Bu ziyaretle esnasýnda hüzünlü bir gönül hikayesinden bahsedülü.
Avþaroðlu vurulu bir Kýzýklu güzel gýza.
Gýz sözlüdür sözde bey oðluna.
Gýzý vemezle Avþaroðluna.
Ýki boy arasýnda soðukluk gire bundan sonra.
Ýþte ondandýr Avþar ozanlarýnýn yanýk ezgüleri, erkek aðzudur hep sözleri.
Biz Kýzýklýlarýn ezgüleri genelde kadun aðzudur. sözleri.
Ýþte hep bu hikayeden ötürü olduðu söylenü...

 

Kýzýk köyü Arguvan ilçesinin 10 km. kuzeyinde bulunmaktadýr. Köyün doðusunda Yeniköy Minayik (Kuyudere) ve Karahöyük köyleri, batýsýnda Kuruttaþ köyü kuzeyinde Güngören ve Kömürlük köyleri güneyinde ise Akören ve Eymir köyleri bulunmaktadýr.

Kýzýk boyu Oðuzlarýn 24 boyundan biridir. Bozoklarýn Yýldýz Han oðullarý koluna baðlýdýr.16.yy da Anadoluda 28 yerleþim biriminin adý kýzýk olarak geçmektedir. Bu adlar 20.yy sonlarýnda Yirmi bire düþmüþtür. Öteki Oðuz boylarý gibi Kýzýk Boyu da konar göçer Türkmenlerdendir. On birinci yy. baþlarýnda Selçuklularýn yönetiminde, 13 yy. baþlarýnda Moðul istilasý önünde Ana doluya geldikleri ve zaman içinde çeþitli yörelere yerleþerek Ana dolunun Türkleþmesinde önemli rol almýþlardýr. Kýzýk’larýn yaygýn olarak bulunduðu yerler Ankara ve Antep yöreleridir.

Kýzýk köyünün burada ne zaman kurulduðu bilinmemektedir. Ancak köy bundan 600 yýl evvel kurulmuþtur. Köylülerin anlattýklarýna göre Ýran’ýn Horasan þehrinden gelerek buraya yerleþtikleri söylenmektedir. Kýzýk köyünün 1560 tarihinde 49 evli, 87 vergiye tabi erkek nüfusu bulunduðu ve bunlarýn yýllýk gelirinin 1/5,i 6905 akçe olan büyük bir köydür. Padiþah hassýdýr.

Bu köyde yaþayanlardan Lölen’ler köye ilk gelenlerdendir. Körükler, Hasanuþaðý ve Cenikuþaðý kabileleri ayný aþirete mensup olup Köye daha sonradan geldikleri söylenir. Köye en son gelen Mýlan kabinesidir. Mýlan kabinesi Malatya’nýn Banazýr Köyünden gelerek buraya yerleþmiþtir.

Köyün 3-4 km doðusunda Kârca ören mevkii bulunmaktadýr. Kârca ören mevkii isminden de anlaþýlacaðý üzere ören yeridir. Buradaki Sabýr’ýn pýnarýnýn yapýlýþý sýrasýnda Horasan harcý ile suyun buraya getirildiði anlaþýlmaktadýr. Kârca ören bir insanýn rahatlýkla içine girebileceði küpler bulunmuþtur. Ayrýca eski mezar ve ev temellerine rastlanmaktadýr. Köyün bir km kuzeyinde Avþar mevkiinde de ev temellerine rastlanmýþtýr. ( Avþar mevkiide ören semtidir. )

Kýzýk köyü suyu ve yeþili bol olan bir köydür. Saniyede 5 litre su akýtan kaynak suyu ve DSÝ tarafýndan sondajla çýkartýlan kuyulardan saniyede 70 litre su akýtýlmaktadýr. Bu artezyenlerden saðlanan su ile köyün arazisi sulanmaktadýr. Köyün en önemli gelir kaynaðý da sulu tarým arazisinden saðlanmaktadýr. Sulu araziye kaysý ve elma bahçeleri dikilmiþ olup kalana da fasulye ve buðday ekilmektedir veya ihtiyaç kadar sebze dikilmektedir. En önemli gelir kaynaðý kayýsýcýlýktýr.

Köyün içinde balýklý pýnar diye bir kaynak su bulunmaktadýr. Bu suda balýklar vardýr ve bu balýklar çevrede kutsal sayýlýr. Kimse bu balýklarý yakalamaz ve yemez . Balýklar suya býrakýlan bulaþýklý kaplarýn bulaþýðý, köylülerin ve gezmeye gelen diðer misafirlerin verdiði bir kýsým yiyecekler ile beslenirler. 1993 yýlýnda Devlet tarafýndan bu çeþmenin suyu 70 metre aþaðýda bulunan eski çamaþýrhanenin olduðu yere alýnarak park ve göl alaný olarak halkýn hizmetine sunulmuþtur. Yeni düzenleme ile 1 dönümlük alan çocuk bahçesi ve köy konaðý, diðer tarafa ise parkýn bitiþiðinde bir mini futbol sahasý ve ek bir havuz yapýlmýþ olup yeni yapýlan havuz faaliyete geçirilememiþtir. Arguvan ilçesine yolu düþenlerin çoðu Kýzýk köyündeki balýklarý ve parký görmek için uðrarlar.

Köyün susuz arazisine buðday,arpa,nohut ve fið ekimi yapýlmaktadýr. Köyün içme suyu da balýklý su kaynaðýndan saðlanmaktadýr. Köyde elektrik,telefon,kalkýnma ve sulama kooperatifi ve köy konaðý bulunmaktadýr. Köyde iki derslikli bir ilkokul bulunmakta fakat öðrenci olmadýðý için okul kapatýlmýþtýr. Köyün içme suyu evlere alýnmýþ olup kanalizasyon da mevcuttur.

{mosimage}  Köyde eskiden hayvancýlýðýn önemli bir yeri bulunmaktaydý. Ancak son yýllarda köyün nüfusunun azalmasý ile birlikte hayvancýlýkta önemli ölçüde gerilemiþtir ve hatta yok denecek kadar azdýr. Köyün doðusu ve kuzeyi orman sahasýdýr. Doðusundaki orman tahrip edilmesine raðmen kuzeyindeki orman sahasý canlýlýðýný korumaktadýr. Ormanda ayý,domuz,tavþan,tilki ve keklik gibi hayvanlar bulunur. Köy halkýndan kýþýn zevk için avcýlýk yapanlar var.

Köy halkýnýn % 99’u okur yazardýr. Büyük bir kesimi de üniversite mezunudur. Millet vekilliði yapmýþ Mustafa YILMAZ, DSÝ þube müdürlüðü görevinde bulunmuþ Hurþit KUÞÇU, SSK Hastanesi Baþ Hekimliði görevinde bulunmuþ Ekrem TUNCER, Prf.Dr Mehmet Temel YILMAZ, Doç.Dr Tarýk YILMAZ ve Albay Nurettin YILDIRIM,Emekli Nüfus Müdürü Hasan ÝNAN gibi tanýnmýþ kiþileri ile çok sayýda doktor, avukat,mühendis ve öðretmen gibi meslek guruplarýnda bulunan tanýnmýþ insanlarý bulunmaktadýr.

Köyde okumuþ kiþilerin çok olmasý ve bunlarýnda iþe girmeleri nedeni ile köyün nüfusu gün geçtikçe azalmýþtýr. Köyden çýkanlar yurdun deðiþik yerlerinde bulunmalarýna raðmen büyük çoðunluðu Ýstanbul,Ankara ve Malatya’ya gitmiþtir. Köyden 1900 yýlýndan önce göç edenlerin büyük bir bölümü Sivas’ýn Divriði, Kocakurt, Aðcadam, Gevnat, Dazlek,Yortan,Karatan ve Deveciye gitmiþlerdir.

Bu yazý Halil Yazgan tarafýndan derlenmiþtir