Kutsal Balýklar
Kýzýk köyünün içerisinde, köylülerin kutsal kabul ettikleri balýklar yaþamaktadýr. Kutsal balýklarýn üreme tarihi belli olmamakla birlikte Kýzýk köyünün kuruluþundan evvel var olduklarý, köyümüz yaþlýlarýnýn nesilden nesile aktardýklarý bilgilerden anlaþýlmaktadýr.
Köyün suyu, kaynak suyu olup eskiden bu suyun içinde yaþayan balýklarýn içme suyunu kirletmesi nedeniyle, 1930 lu yýllarda muhtarlýk yapan Hüseyin Sayýn tarafýndan balýklarýn bitiþikdeki göle alýnmasý ile birlikte býþalan yere, içme suyu deposu yaptýrýlmýþtýr. Balýklarýn alt gölete alýnmasý sýrasýnda bir miktar balýðýn ölümüne sebebiyet verilmesi ve bir süre sonra Muhtar Hüseyin Sayýn ile birlikte iki oðlununda ölmesi balýklarýn kutsallýðýna baðlanýlmýþtýr. savaþ dönemlerinde balýklarýn kaybolmalarý ve göletlerinde görülememeleri ve geri döndüklerinde derilerinde yara izlerinin bulunmasý köylülerin askerlere yardým etmek için ayrýldýklarýna inanmalarýna neden olmuþtur.
Köylüler tarafýndan kutsal sayýlan balýklar, kimse tarafýndan tutulmaz ve yenmez. Balýklarý tutan ve yiyenlerin baþýna kötü þeyler geldiðinin bilinmesi buna neden olmuþtur. Balýklar öldüðü zaman normal bir insana yapýldýðý gibi, balýk için bir çukur kazýlarak balýk buraya gömülür. Balýklarýn bulunduðu çeþmede cuma akþamlarý mum yakýlmaktadýr.
Balýklarýn beslenmesi, köylülerin dibi tutan kazan, tencere, tava gibi kaplarý göletin içine koymasý ve balýklarýn bu kaplarý temizlemesi ile olmaktadýr. Bu nedenle televizyon ve gazetelerde "bulaþýk yýkayan balýklar" olarak isimleri geçmiþtir.
Balýklarýn tutulmamasý ve köylüler tarafýndan çok iyi korunmasý nedeniyle balýklarýn sayýsý gün geçtikçe artmýþtýr. Bu artýþ sonucunda köylüler Malatya Valiliðine müraacat ederek yeni göletler yapýlmasýný talep etmiþlerdir. Zamanýn Malatya Valisi Saffet Arýkan Bedük, Milletvekili Mustafa Yýlmaz. DSÝ Müdürü Hurþit KUÞÇU ve diðer köylülerin katkýlarýyla, "Kutsal Balýklar Parký" adý altýnda, eskiden az sayýda balýðýn mevcut olduðu "gesilik" adýyla bilinen yere, balýklarýn yaþayacaðý 4 adet gölet yapýlmýþ ve balýklar özenle bu göletlere taþýnmýþtýr.
Þu an bu göletlerde ve eski yerlerinde yaþamaya devam eden balýklar yeni yapýlan gölette suyun yeterli oksijeni alamamasý ile göletin yosunlanýp kirlenmesinden dolayý, hastalanan balýklar için Fýrat Üniversitesine müracaat edilmiþ ve yetkiler tarafýndan tahlil ve ilaçlamalar yapýlmýþ ve bu göletlerde 4 ayrý çeþit balýðýn mevcut olduðu tespit edilmiþtir. Türkiyede bu balýklarla ayný cins olarak bilinen sadece Urfa daki kutsal sayýlan balýklar bilinmektedir.
Balýklarýn bulunduðu yeni parkýn çevresine Futbol sahasý, Çocuk parký, Köy Konaðý gibi yapýlarýn yapýlmasý ile birlikte köy, ilçe ve genelinde ziyaret edilmeye deðer yerlerden biri haline gelmiþtir. Evlenme ve sünnet düðünlerde Ýlçe ve köylerinden gelen gelin, damat, sünnet edilecek çocuklar, kutsal balýklarý ziyarete getirilir.
